Bordeaux Chateau Stories · 1855 Classification
1855年の格付け表に、この名はなかった——公表の5か月後に加えられた一軒と、72歳の男爵夫人
1855年4月18日、ボルドーの格付け表が公表された。だが、この表にシャトー・カントメルルの名前はなかった。ここまではボルドー史に詳しい人なら聞いたことがある話かもしれない。だが公式サイト自身が語る事実は、その先にある。約5ヶ月後に加わったこの出来事は、いったん確定して世に出た格付け表を動かした、ワイン界で初めての出来事だったという。そして次に同じことが起きるのは、公式サイトの言葉を借りればおよそ100年後——実際には118年後——のシャトー・ムートン・ロートシルトの昇格まで待たねばならない。
この追加を実現させたのは、当時72歳の男爵夫人だった。夫を亡くして城の経営を一人で引き継ぎ、女性の声がほとんど届かなかった時代に、自らの手で格付け表を動かした人物である。名を、カロリーヌ・ド・ヴィルヌーヴ・デュルフォルという。
| 項目 | 内容 |
|---|---|
| 正式名称 | Château Cantemerle（シャトー・カントメルル） |
| AOC・格付け | オー・メドック(Haut-Médoc)／1855年格付け第5級（Cinquième Cru Classé）。1855年9月16日追加 |
| 所在地(法人登記) | 33460 Macau, France |
| 現在の所有 | SMABTPグループ（公式サイト記載は1981年取得。出典によって年次表記に幅がある） |
| 現在の面積 | 約98ha |
| 節目の年 | 1354年 年貢記録に初出／1579年 ヴィルヌーヴ家が取得／1855年9月16日 格付け第5級に追加／1892年 デュボス家へ／1981年 SMABTPグループが取得 |
約5ヶ月で動いた表——なぜ4月にはなかったのか
カントメルルは何世代にもわたり、樽をボルドーの仲買人(négociant)を通さず、オランダへ直接輸出していた。1855年の格付け表は、仲買人が扱った価格記録をもとに組まれている。したがってカントメルルの取引実績は、その記録に十分反映されていなかった。品質の問題ではない。商流の記録が、たまたま届いていなかっただけである。
約5ヶ月後の1855年9月16日、カントメルルは第5級として正式に追加された。公式サイトはこの出来事の意味をこう記す。「これはワイン界初の出来事であり、カントメルルはこの1855年格付け表を書き換えた唯一のワインになった――100年後のムートン・ロートシルトまで」。一度公表され確定したはずの表が動いたのは、後にも先にもこの二つの出来事だけである。
72歳、ただ一人届いた声
追加を実現させたのは、男爵夫人カロリーヌ・ド・ヴィルヌーヴ・デュルフォルである。1834年に夫を亡くし、城の経営を引き継いだ。城館と醸造施設を近代化し、1852年頃には支配人ジャン=バティスト・フルーレによる、うどんこ病(oidium)対策の初の成功実験を後押ししている。
1854年、彼女はカントメルルを伝統的なボルドーの商流へ戻した。そのうえで過去の価格・文書・証言を丹念に集め、自らのワインの価値を示す証拠を整えていく。翌1855年9月、その働きかけが実を結んだ。当時72歳だった彼女は、女性の発言力がほとんどなかった時代に、自らの声を届かせることに成功した、ただ一人の人物として伝えられている。
700年以上にわたる来歴、20haまでの縮小、そして98haへの再生
この土地の歴史は、格付けよりずっと古い。13世紀以降、当主が封建記録に登場し、1354年には年貢としてクレレワインの樽を納めた記録が残る。ブドウ栽培の最古の痕跡である。1579年、ボルドー高等法院議長ジャン・ド・ヴィルヌーヴがこの地を取得し、アントワネット・ド・デュルフォルとの結婚を経て、ヴィルヌーヴ・デュルフォル家の所領となった。17世紀には城館が現在の姿となっている。
1892年、ヴィルヌーヴ・デュルフォル家が去り、テオフィル・ジャン・デュボスとその家族が取得した。第二次大戦後、耕作面積は約20haまで縮小する。1961年、醸造家ピエール・デュボスの下で畑は生産体制を立て直すが、1962年に彼が没すると、経営は娘2人とその夫たちへ引き継がれた。1981年、SMABTPグループが取得。以後、再植樹とセラーの近代化、城館の修復を重ね、現在は約98haの規模まで再生している。今の城館の内装は、カロリーヌの強い個性から着想を得たとされ、木製パネルとパティナ仕上げの色調に、18世紀の家具と現代的な調度が同居する空間になっている。
知っておくと語れる3つ
- 一度公表された格付け表に、あとから名前が加えられた。 1855年4月18日の公表表にカントメルルの名はなく、追加は同年9月16日。次にリストが動くのは、公式サイトが記す「およそ100年後」のムートン・ロートシルト昇格まで待つことになる（実際には118年後）。
- その声を届けたのは、72歳の男爵夫人だった。 1834年に夫を亡くし城の経営を引き継いだカロリーヌ・ド・ヴィルヌーヴ・デュルフォルは、価格・文書・証言を集めて格付けへの追加を実現させた。女性の発言力がほとんどなかった時代に、ただ一人その声を届かせた人物として記録されている。
- 20haまで縮んだ畑は、今98haまで拡張した。 1892年にデュボス家が引き継ぎ、戦後は一時約20haまで縮小。1981年にSMABTPグループが取得し、再植樹とセラー整備を重ねて、現在は約98haの規模に達している。
This Name Was Missing from the 1855 Table — The Estate Added Five Months Later, and the Baroness Who Made It Happen
On April 18, 1855, Bordeaux’s classification was published. Château Cantemerle’s name was not on it. Anyone well versed in Bordeaux history may already know this much. But the official château website itself takes the story further. The addition that followed roughly five months later, it says, was the first time in the wine world that a classification already finalized and released to the public was ever changed. And the next time the same thing happened was not until, in the château’s own words, nearly 100 years later, with the promotion of Château Mouton Rothschild.
The person who brought about that one-time exception was a baroness, 72 years old at the time. Widowed and left to run the château on her own, she moved the classification with her own hand in an era when a woman’s voice rarely carried any weight. Her name was Caroline de Villeneuve-Durfort.
| Item | Details |
|---|---|
| Official Name | Château Cantemerle |
| AOC / Classification | Haut-Médoc; Fifth Growth (Cinquième Cru Classé) in the 1855 Classification. Added September 16, 1855 |
| Location (Registered Address) | 33460 Macau, France |
| Current Ownership | The SMABTP Group (the official website states the acquisition took place in 1981; the exact year varies somewhat by source) |
| Current Area | Approx. 98 hectares |
| Key Dates | 1354: First appears in tribute records / 1579: Acquired by the Villeneuve family / September 16, 1855: Added as a Fifth Growth / 1892: Passes to the Dubos family / 1981: Acquired by the SMABTP Group |
A Classification Changed in About Five Months — Why Wasn’t It There in April?
For generations, Cantemerle had exported its barrels directly to the Netherlands without going through a Bordeaux broker (négociant). The 1855 classification was built on the price records handled by those brokers. As a result, Cantemerle’s trading record was not fully reflected in that data. It was not a matter of quality — the record of its trade simply hadn’t come through.
About five months later, on September 16, 1855, Cantemerle was formally added as a Fifth Growth. The official website describes what this meant: “This was a first in the wine world, and Cantemerle became the only wine to have this 1855 classification rewritten — until Mouton Rothschild, 100 years later.” A table that had already been published and settled was moved on only these two occasions, before or since.
72 Years Old, the One Voice That Got Through
The addition was brought about by the baroness Caroline de Villeneuve-Durfort. Widowed in 1834, she took over the running of the château. She modernized the château buildings and winemaking facilities, and around 1852 backed the first successful experiment against oidium (powdery mildew) carried out by her estate manager, Jean-Baptiste Fleuret.
In 1854, she brought Cantemerle back into the traditional Bordeaux trading channel. She then carefully assembled past prices, documents, and testimony, building the evidence to demonstrate her wine’s worth. The following September, in 1855, her efforts bore fruit. At 72, in an era when women had almost no voice, she is said to have been the one person who succeeded in making hers heard.
Over 700 Years of History, a Contraction to 20 Hectares, and a Revival to 98
The history of this land goes back much further than the classification. From the 13th century onward, its lords appear in feudal records, and a 1354 record shows barrels of clairet wine paid as tribute — the earliest trace of viticulture here. In 1579, Jean de Villeneuve, president of the Bordeaux Parlement, acquired the estate, and through his marriage to Antoinette de Durfort it passed into the hands of the Villeneuve-Durfort family. The château building took its present form in the 17th century.
In 1892, the Villeneuve-Durfort family departed, and Théophile Jean Dubos and his family acquired the estate. After the Second World War, the area under cultivation shrank to around 20 hectares. In 1961, under winemaker Pierre Dubos, the vineyard rebuilt its production, but after his death in 1962 the estate passed to his two daughters and their husbands. In 1981, the SMABTP Group acquired the property. Since then, through replanting, modernization of the cellars, and restoration of the château buildings, it has grown back to its current size of roughly 98 hectares. The interior of today’s château is said to draw its inspiration from Caroline’s strong personality — a space of wood paneling and patina-toned finishes where 18th-century furniture sits alongside contemporary pieces.
Three Facts Worth Knowing
- A name was added to the classification after the table had already been published. Cantemerle’s name was absent from the table published on April 18, 1855; it was added on September 16 that same year. The next time the list would move, per the official website, was “nearly 100 years later,” with the promotion of Mouton Rothschild.
- The voice that made it happen belonged to a 72-year-old baroness. Widowed in 1834 and left to run the château on her own, Caroline de Villeneuve-Durfort gathered prices, documents, and testimony to secure the classification’s addition. In an era when women had almost no voice, she is recorded as the one person who made hers heard.
- A vineyard that shrank to 20 hectares has now expanded to 98. The Dubos family took over in 1892, and after the war the area briefly shrank to around 20 hectares. The SMABTP Group acquired the estate in 1981, and through replanting and cellar improvements it has since reached its current size of roughly 98 hectares.
ชื่อนี้ไม่ปรากฏในตารางการจัดอันดับปี 1855 ครั้งต่อไปคือราวหนึ่งร้อยปีให้หลังกับชาโต มูตง — ชาโต ก็องเตอแมร์ล (Château Cantemerle)
วันที่ 18 เมษายน ค.ศ. 1855 ตารางจัดอันดับไวน์แห่งบอร์กโดซ์ (Bordeaux) ได้รับการประกาศต่อสาธารณะ แต่ในตารางนี้ไม่มีชื่อของชาโต ก็องเตอแมร์ลปรากฏอยู่ เรื่องราวเพียงเท่านี้อาจเป็นสิ่งที่ผู้คุ้นเคยกับประวัติศาสตร์บอร์กโดซ์เคยได้ยินมาบ้าง แต่ข้อเท็จจริงที่เว็บไซต์ทางการของชาโตเองบอกเล่านั้นลึกซึ้งไปกว่านั้น เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในราวห้าเดือนต่อมา คือการที่ตารางจัดอันดับซึ่งเคยได้รับการยืนยันและเผยแพร่สู่สาธารณะแล้วถูกปรับเปลี่ยน นับเป็นครั้งแรกในวงการไวน์ที่มีเหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้น และครั้งต่อไปที่เหตุการณ์เดียวกันจะเกิดขึ้นอีก ก็ต้องรอไปจนถึง ตามคำของเว็บไซต์ทางการ ราวหนึ่งร้อยปีต่อมา กับการเลื่อนขั้นของชาโต มูตง รอทชิลด์ (Château Mouton Rothschild)
ผู้ที่ทำให้การเพิ่มชื่อครั้งนี้เกิดขึ้นได้ คือบารอนเนสวัย 72 ปีในขณะนั้น เธอสูญเสียสามีและรับช่วงบริหารชาโตด้วยตัวเองเพียงลำพัง ในยุคที่เสียงของผู้หญิงแทบไม่มีใครรับฟัง เธอคือผู้ที่ขับเคลื่อนตารางจัดอันดับด้วยมือของตัวเอง นามของเธอคือ การอลีน เดอ วีลเนิฟ-ดูร์ฟอร์ (Caroline de Villeneuve-Durfort)
| รายการ | รายละเอียด |
|---|---|
| ชื่อทางการ | Château Cantemerle (ชาโต ก็องเตอแมร์ล) |
| AOC・การจัดอันดับ | โอต์-เมด็อก (Haut-Médoc) / อันดับที่ 5 ในการจัดอันดับปี 1855 (Cinquième Cru Classé) เพิ่มเข้าตารางเมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1855 |
| ที่ตั้ง (ที่อยู่จดทะเบียน) | 33460 Macau, France |
| เจ้าของปัจจุบัน | กลุ่ม SMABTP (เว็บไซต์ทางการระบุว่าเข้าซื้อกิจการในปี ค.ศ. 1981 แต่ปีที่ระบุอาจแตกต่างกันไปตามแหล่งข้อมูล) |
| พื้นที่ปัจจุบัน | ประมาณ 98 เฮกตาร์ |
| ปีสำคัญ | ค.ศ. 1354 ปรากฏในบันทึกส่วยครั้งแรก / ค.ศ. 1579 ตระกูลวีลเนิฟเข้าซื้อกิจการ / 16 กันยายน ค.ศ. 1855 ถูกเพิ่มเข้าเป็นอันดับที่ 5 / ค.ศ. 1892 ตกเป็นของตระกูลดูโบส์ / ค.ศ. 1981 กลุ่ม SMABTP เข้าซื้อกิจการ |
ตารางที่เปลี่ยนแปลงในราวห้าเดือน — เหตุใดจึงไม่มีชื่ออยู่ในเดือนเมษายน
ก็องเตอแมร์ลส่งออกไวน์บรรจุถังตรงไปยังเนเธอร์แลนด์โดยไม่ผ่านนายหน้าค้าไวน์แห่งบอร์กโดซ์ (négociant) มาหลายชั่วอายุคน ตารางจัดอันดับปี 1855 นั้นถูกจัดทำขึ้นจากบันทึกราคาที่นายหน้าเป็นผู้จัดการ ดังนั้นผลการค้าขายของก็องเตอแมร์ลจึงไม่ได้ถูกสะท้อนอยู่ในบันทึกดังกล่าวอย่างครบถ้วน นี่ไม่ใช่ปัญหาเรื่องคุณภาพ แต่เป็นเพียงเพราะบันทึกเส้นทางการค้าไม่ได้ไปถึงผู้จัดทำตารางเท่านั้น
ราวห้าเดือนต่อมา ในวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1855 ก็องเตอแมร์ลได้รับการเพิ่มเข้าเป็นอันดับที่ 5 อย่างเป็นทางการ เว็บไซต์ทางการบันทึกความหมายของเหตุการณ์นี้ไว้ว่า “นี่คือครั้งแรกในวงการไวน์ และก็องเตอแมร์ลได้กลายเป็นไวน์เพียงหนึ่งเดียวที่ทำให้การจัดอันดับปี 1855 นี้ถูกเขียนใหม่ — จนกระทั่งชาโต มูตง รอทชิลด์ในอีก 100 ปีต่อมา” ตารางที่เคยได้รับการเผยแพร่และยืนยันแล้วครั้งหนึ่งถูกขยับเปลี่ยนก็มีเพียงสองเหตุการณ์นี้เท่านั้น ทั้งก่อนหน้าและหลังจากนั้น
วัย 72 ปี เสียงเดียวที่ไปถึง
ผู้ที่ทำให้การเพิ่มเข้าตารางนี้เกิดขึ้นได้คือบารอนเนสการอลีน เดอ วีลเนิฟ-ดูร์ฟอร์ เธอสูญเสียสามีในปี ค.ศ. 1834 และรับช่วงบริหารชาโตต่อมา เธอปรับปรุงอาคารชาโตและโรงผลิตไวน์ให้ทันสมัย และในราวปี ค.ศ. 1852 ยังสนับสนุนการทดลองครั้งแรกที่ประสบความสำเร็จในการรับมือกับโรคราแป้ง (oidium) โดยฌ็อง-บาติสต์ เฟลอเรต์ (Jean-Baptiste Fleuret) ผู้จัดการชาโต
ในปี ค.ศ. 1854 เธอนำก็องเตอแมร์ลกลับเข้าสู่เส้นทางการค้าดั้งเดิมของบอร์กโดซ์ จากนั้นได้รวบรวมราคา เอกสาร และคำให้การในอดีตอย่างพิถีพิถัน เพื่อจัดเตรียมหลักฐานแสดงคุณค่าของไวน์ของเธอ ในเดือนกันยายนปีถัดมาคือ ค.ศ. 1855 ความพยายามของเธอก็ประสบผล เธอผู้มีอายุ 72 ปีในขณะนั้น ได้รับการบันทึกไว้ว่าเป็นบุคคลเพียงคนเดียวที่ทำให้เสียงของตนเองไปถึงได้สำเร็จ ในยุคที่ผู้หญิงแทบไม่มีสิทธิ์มีเสียงใด ๆ
ประวัติศาสตร์กว่า 700 ปี พื้นที่ที่หดเหลือ 20 เฮกตาร์ และการฟื้นคืนสู่ 98 เฮกตาร์
ประวัติศาสตร์ของผืนดินแห่งนี้เก่าแก่กว่าการจัดอันดับมาก ตั้งแต่ศตวรรษที่ 13 เป็นต้นมา เจ้าของที่ดินปรากฏชื่ออยู่ในบันทึกศักดินา และในปี ค.ศ. 1354 มีบันทึกการชำระส่วยเป็นถังไวน์แคลเรต์ ซึ่งเป็นร่องรอยการปลูกองุ่นที่เก่าแก่ที่สุด ในปี ค.ศ. 1579 ฌ็อง เดอ วีลเนิฟ (Jean de Villeneuve) ประธานสภาสูงแห่งบอร์กโดซ์ (Parlement de Bordeaux) ได้เข้าซื้อผืนดินนี้ และผ่านการแต่งงานกับอ็องตัวแนต เดอ ดูร์ฟอร์ (Antoinette de Durfort) ที่ดินจึงตกเป็นของตระกูลวีลเนิฟ-ดูร์ฟอร์ ในศตวรรษที่ 17 อาคารชาโตได้กลายมาเป็นรูปแบบที่เห็นในปัจจุบัน
ในปี ค.ศ. 1892 ตระกูลวีลเนิฟ-ดูร์ฟอร์จากไป และเตโอฟิล ฌ็อง ดูโบส์ (Théophile Jean Dubos) พร้อมครอบครัวได้เข้าซื้อกิจการ หลังสงครามโลกครั้งที่สอง พื้นที่เพาะปลูกหดเหลือประมาณ 20 เฮกตาร์ ในปี ค.ศ. 1961 ภายใต้การดูแลของปีแยร์ ดูโบส์ (Pierre Dubos) ผู้ทำไวน์ ไร่องุ่นได้ปรับปรุงระบบการผลิตขึ้นใหม่ แต่เมื่อเขาเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1962 การบริหารจึงตกไปอยู่กับบุตรสาวสองคนและสามีของพวกเธอ ในปี ค.ศ. 1981 กลุ่ม SMABTP ได้เข้าซื้อกิจการ นับแต่นั้นมาได้ปลูกองุ่นใหม่ ปรับปรุงห้องเก็บไวน์ให้ทันสมัย และบูรณะอาคารชาโตอย่างต่อเนื่อง จนปัจจุบันมีพื้นที่ฟื้นคืนมาถึงราว 98 เฮกตาร์ ภายในอาคารชาโตในปัจจุบันกล่าวกันว่าได้แรงบันดาลใจมาจากบุคลิกอันเข้มแข็งของการอลีน เป็นพื้นที่ที่แผงไม้และโทนสีแบบพาทินาอยู่ร่วมกับเฟอร์นิเจอร์สมัยศตวรรษที่ 18 และของตกแต่งร่วมสมัย
3 เรื่องที่รู้แล้วเล่าต่อได้
- มีการเพิ่มชื่อเข้าไปในตารางการจัดอันดับหลังจากที่ตารางถูกเผยแพร่ไปแล้ว ชื่อของก็องเตอแมร์ลไม่ปรากฏในตารางที่ประกาศเมื่อวันที่ 18 เมษายน ค.ศ. 1855 และถูกเพิ่มเข้าไปในวันที่ 16 กันยายนปีเดียวกัน ครั้งต่อไปที่รายชื่อจะถูกขยับเปลี่ยนอีกครั้งก็ต้องรอไปจนถึง ตามที่เว็บไซต์ทางการระบุ “ราวหนึ่งร้อยปีต่อมา” กับการเลื่อนขั้นของมูตง รอทชิลด์
- เสียงที่ทำให้เรื่องนี้เกิดขึ้นได้ เป็นของบารอนเนสวัย 72 ปี การอลีน เดอ วีลเนิฟ-ดูร์ฟอร์ ผู้สูญเสียสามีในปี ค.ศ. 1834 และรับช่วงบริหารชาโตด้วยตัวเอง ได้รวบรวมราคา เอกสาร และคำให้การ จนทำให้การเพิ่มเข้าตารางจัดอันดับเป็นจริงขึ้นมา เธอถูกบันทึกไว้ว่าเป็นบุคคลเพียงคนเดียวที่ทำให้เสียงของตนไปถึงได้ ในยุคที่ผู้หญิงแทบไม่มีสิทธิ์มีเสียงใด ๆ
- ไร่องุ่นที่เคยหดเหลือ 20 เฮกตาร์ ปัจจุบันขยายเป็น 98 เฮกตาร์แล้ว ตระกูลดูโบส์เข้ารับช่วงในปี ค.ศ. 1892 และหลังสงครามพื้นที่เคยหดเหลือประมาณ 20 เฮกตาร์ชั่วคราว กลุ่ม SMABTP เข้าซื้อกิจการในปี ค.ศ. 1981 และผ่านการปลูกองุ่นใหม่และปรับปรุงห้องเก็บไวน์ ปัจจุบันมีพื้นที่ขยายถึงราว 98 เฮกตาร์
