เกิดจากยา ไม่ถูกจำกัดด้วยนิยาม

เรื่องราวของ “ลิเคียวร์” สุราที่เป็นอิสระ

ในบรรดาสุรามากมายบนโลก ลิเคียวร์อาจเป็นสุราที่เป็นอิสระที่สุดก็เป็นได้

อธิบายอย่างง่ายที่สุด ลิเคียวร์คือสุราที่นำกลิ่นรสของสมุนไพรและผลไม้มาแช่ถ่ายทอดลงในสุรากลั่น (สปิริตส์) แล้วเติมความหวานให้เสร็จสมบูรณ์ โดยใช้สุรากลั่นอย่างวิสกี้ จิน และวอดก้าเป็นฐาน และผสมผสานวัตถุดิบได้นับไม่ถ้วน ความกว้างของนิยามนี้เองคือตัวตนของลิเคียวร์ และเป็นเสน่ห์ของมันด้วย

สุราที่เริ่มต้นจากยา

ประวัติศาสตร์ของลิเคียวร์ กล่าวกันว่าเริ่มต้นจาก “ยา” มากกว่าจะเป็นสุรา

ต้นกำเนิดย้อนไปถึงกรีกโบราณในศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล เรื่องเล่าที่ว่า ฮิปโปเครติส แพทย์ผู้ได้รับการขนานนามว่า “บิดาแห่งการแพทย์” ละลายสมุนไพรลงในไวน์เพื่อทำเป็นเหล้ายา ถูกเล่าสืบต่อกันมาว่าเป็นต้นธารของลิเคียวร์ ในยุคนั้น พืชที่มีกลิ่นหอมคือยา และสุราคือภาชนะสำหรับนำส่วนประกอบเหล่านั้นเข้าสู่ร่างกาย

สถานการณ์เปลี่ยนไปอย่างมากราวศตวรรษที่ 13 เมื่อเทคนิคการกลั่นแพร่หลาย เมื่อได้สุรากลั่นที่มีดีกรีสูง ก็สามารถสกัดส่วนประกอบของสมุนไพรให้เข้มข้นขึ้น และเก็บรักษาได้นานขึ้น ในช่วงเวลาเดียวกัน อารามในยุโรปยุคกลางเป็นคลังความรู้เกี่ยวกับสมุนไพร นักบวชแช่พืชพรรณต่าง ๆ ลงในสุราเพื่อมุ่งหวังสรรพคุณทางยา และสกัดเอาส่วนประกอบออกมา ลิเคียวร์สมุนไพรแบบคลาสสิกหลายชนิดที่ตกทอดมาถึงปัจจุบัน ถูกกล่าวถึงโดยเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมของอารามเหล่านี้ ต่อมาในช่วงปลายศตวรรษที่ 15 ก็เริ่มเป็นที่นิยมในฐานะเครื่องดื่มที่ผู้คนแสวงหากลิ่นหอมและความหวาน ไม่ใช่เพียงยา และหลังยุคแห่งการสำรวจทางทะเล วัตถุดิบแต่งกลิ่นรสอย่างกาแฟ โกโก้ วานิลลา และผลไม้ตระกูลส้มที่เข้ามาพร้อมการค้าที่คึกคัก ก็ขยายโลกของลิเคียวร์ออกไปอย่างรวดเร็ว

ชื่อที่แปลว่า “ละลาย”

คำว่า “ลิเคียวร์” เองก็ซ่อนแก่นแท้ของสุรานี้ไว้

กล่าวกันว่ารากศัพท์มาจากคำภาษาละติน liquor ที่แปลว่า “ของเหลว” และ liquefacere ที่แปลว่า “ละลาย” การกระทำที่ละลายบางสิ่งลงในของเหลว คือวิธีผลิตลิเคียวร์โดยตรง นั่นคือการละลายกลิ่นรสของพืชและผลไม้ลงในฐานที่เป็นสุรากลั่น การกระทำทั้งหมดนั้นถูกรวมอยู่ในคำเดียวนี้

สี่ประเภทใหญ่

ลิเคียวร์แบ่งได้อย่างคร่าว ๆ เป็นสี่ประเภทตามวัตถุดิบแต่งกลิ่นรส

ประเภทแรกคือ “กลุ่มสมุนไพรและเครื่องเทศ” ที่ใช้สมุนไพรและพืชหอม เป็นประเภทที่ใกล้ต้นกำเนิดของลิเคียวร์ที่สุด ประเภทที่สองคือ “กลุ่มผลไม้” ที่ใช้ส้ม แบล็กเคอร์แรนต์ และเบอร์รี ประเภทที่สามคือ “กลุ่มถั่วและเมล็ด” ที่ใช้เมล็ดกาแฟ โกโก้ ถั่ว และวานิลลา และประเภทที่สี่คือกลุ่ม “อื่น ๆ” ที่รวมถึงครีมและไข่

สิ่งที่น่าสนใจคือ กรอบที่สี่นี้เปิดอยู่เสมอ นิยามของลิเคียวร์ยืดหยุ่น และมีข้อกำหนดว่า “ต้องเป็นสิ่งนี้เท่านั้น” น้อย ด้วยเหตุนี้ สิ่งที่แต่ก่อนยากจะคิดว่าเป็นวัตถุดิบของสุรา จึงเปลี่ยนรูปไปเป็นลิเคียวร์ชนิดใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง

อิสระคือจุดแข็ง

ความยืดหยุ่นของนิยามอาจดูเป็นจุดอ่อนในแวบแรก แต่สำหรับลิเคียวร์แล้ว นั่นคือจุดแข็งอันยิ่งใหญ่

ในญี่ปุ่นก็เช่นกัน วัตถุดิบที่แต่ก่อนไม่ค่อยถูกมองว่าเป็นตัวเอกของสุรา ทั้งผลไม้อย่างบ๊วยและยูซุ วัตถุดิบแต่งกลิ่นอย่างงา ไปจนถึงวัตถุดิบจากการหมักอย่างโคจิ กำลังถูกส่งออกไปสู่โลกในรูปของลิเคียวร์อย่างต่อเนื่อง เมื่อนับจากเหล้ายาของกรีกโบราณ ก็ผ่านมากว่าสองพันปีแล้ว ลิเคียวร์เป็นสุราที่ไม่หยุดพัฒนาแม้ในปัจจุบัน เพราะไม่ถูกจำกัดด้วยนิยาม

ความหลากหลายที่ความเป็นอิสระนั้นสร้างขึ้น กำลังแผ่ขยายไปสู่แวดวงอาหารของโลกในตอนนี้ ในขณะที่ลิเคียวร์ใหม่ที่มีพื้นหลังจากวัฒนธรรมการหมักของญี่ปุ่นเดินทางไปถึงหลายแห่ง แวดวงอาหารของกรุงเทพฯ ก็เริ่มให้ความสนใจลิเคียวร์ที่หลากหลายเหล่านี้ ในฐานะหนทางแสดงออกซึ่งรสชาติแบบใหม่ การรู้จักความลึกของสุราที่เรียกว่าลิเคียวร์ คือการรู้จักประวัติศาสตร์แห่งความคิดสร้างสรรค์อันยาวนานที่อยู่เบื้องหลังด้วย ในลิเคียวร์หนึ่งขวดมี “ความใฝ่รู้เรื่องกลิ่นหอม” ของมนุษย์ ที่สืบเนื่องมาตั้งแต่ยุคที่มันยังเป็นยา แฝงอยู่อย่างเงียบ ๆ

This article is intended solely to explore the history and cultural heritage of liqueur, and does not aim to promote or encourage the consumption of alcohol. / บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และมรดกทางวัฒนธรรมของลิเคียวร์เท่านั้น มิได้มีเจตนาเพื่อส่งเสริมหรือโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สำหรับผู้มีอายุ 20 ปีขึ้นไป โปรดดื่มอย่างรับผิดชอบ

Related Product(s)

CROP & CROP Black Sesame / CU9-Fuu / Mirin Base / CU9-Yii / Gin Base / COMBIER Original / COMBIER Elixir / KANEGASAKI Creme de Cassis Kubo