ทำความเข้าใจโชจูและอาวาโมริจากแหล่งข้อมูล

การแบ่งประเภท “โชจู” ตามกฎหมายภาษีสุรา

กฎหมายภาษีสุราแบ่งโชจูออกเป็น 2 ประเภทตามวิธีการกลั่น โชจูกลั่นต่อเนื่อง คือสุราที่กลั่นด้วยเครื่องกลั่นต่อเนื่อง มีแอลกอฮอล์ต่ำกว่า 36 ดีกรี ส่วนโชจูกลั่นครั้งเดียว คือสุราที่กลั่นด้วยเครื่องกลั่นชนิดอื่นที่ไม่ใช่เครื่องกลั่นต่อเนื่อง มีแอลกอฮอล์ไม่เกิน 45 ดีกรี Honkaku shochu และ Awamori ที่คู่มือนี้กล่าวถึง จัดอยู่ในกลุ่มโชจูกลั่นครั้งเดียวทั้งสองประเภท

การแบ่งประเภทนี้เป็นเรื่องของวิธีการกลั่นและดีกรีแอลกอฮอล์ ภายใต้ “โชจูกลั่นครั้งเดียว” เดียวกันนี้ ยังรวมสุราที่มีวัตถุดิบ กรรมวิธี และแหล่งผลิตแตกต่างกันอย่างมาก

โชจูและอาวาโมริที่มีสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์

สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของสำนักงานภาษีแห่งชาติที่ครอบคลุมสุรากลั่นมีทั้งหมด 5 รายการ และทั้งหมดเป็นโชจูหรืออาวาโมริ (ณ วันที่ 31 กรกฎาคม 2026)

Iki, Kuma และ Ryukyu ทั้ง 3 รายการ เป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ชุดแรกที่ขึ้นทะเบียนสำหรับสุราของญี่ปุ่น ส่วน Tokyo Islands Distilled Liquor เพิ่งเพิ่มเข้ามาในปี 2024

การตั้งอยู่ในจังหวัดเดียวกัน กับการเข้าเกณฑ์การผลิตของ GI นั้น ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แต่ละรายการมีการกำหนดขอบเขตแหล่งผลิตและเกณฑ์การผลิตไว้เฉพาะของตนเอง

สิ่งที่เกณฑ์การผลิต “Ryukyu” กำหนดและไม่ได้กำหนด

เกณฑ์การผลิตของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ “Ryukyu” (Awamori) กำหนดเงื่อนไขไว้ดังนี้

• ใช้เฉพาะข้าวโคจิที่เพาะด้วยเชื้อราโคจิดำในกลุ่ม Aspergillus luchuensis เท่านั้น
• ใช้เฉพาะน้ำที่เก็บภายในจังหวัดโอกินาวะเท่านั้น
• การหมักและการกลั่นวัตถุดิบต้องดำเนินการภายในจังหวัดโอกินาวะ
• ต้องเป็นสุราที่กลั่นโมโรมิซึ่งหมักจากข้าวโคจิและน้ำเป็นวัตถุดิบ ด้วยเครื่องกลั่นครั้งเดียว
• หากมีการบ่ม ต้องบ่มภายในจังหวัดโอกินาวะ และบรรจุภาชนะภายในจังหวัดโอกินาวะ

เงื่อนไขข้อที่ 4 คือส่วนที่แสดงการหมักแบบใช้โคจิทั้งหมดของ Awamori ในทางกฎหมาย กล่าวคือใช้เพียงข้าวโคจิและน้ำเป็นวัตถุดิบของโมโรมิ โดยไม่เติมข้าวนึ่งเพิ่มในภายหลัง

ในทางกลับกัน เกณฑ์การผลิตนี้ไม่ได้กำหนดแหล่งผลิตหรือสายพันธุ์ของข้าวที่ใช้เป็นวัตถุดิบ คำอธิบายที่เชื่อมโยง Awamori เข้ากับข้าวไทยเป็นที่แพร่หลาย แต่นั่นเป็นแนวปฏิบัติของอุตสาหกรรมและความเป็นมาทางประวัติศาสตร์ ไม่ใช่เงื่อนไขของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ คู่มือนี้แยกสองเรื่องนี้ออกจากกัน

ความต่างระหว่างสถิติทางการกับรายชื่อในคู่มือนี้

ตามตารางสถิติที่ 14 ใน “Sake no Shiori” ของสำนักงานภาษีแห่งชาติ (ฉบับเดือนกรกฎาคม 2025) ปีงบประมาณ 2023 มีสถานที่ผลิตที่ได้รับใบอนุญาตผลิตโชจูกลั่นครั้งเดียวจำนวน 353 แห่ง (นับหลัก) และมีอีก 495 แห่งที่ถือใบอนุญาตโชจูกลั่นครั้งเดียวควบคู่ไปกับใบอนุญาตประเภทอื่นเป็นหลัก (นับแยก)

รายชื่อ 455 รายการในคู่มือนี้ใช้วิธีนับคนละแบบ ไม่ใช่สถิติทางปกครองที่นับตามสถานที่ที่ได้รับใบอนุญาต แต่เป็นบันทึกที่เรียบเรียงผู้ผลิตและผลิตภัณฑ์ตัวแทนจากแหล่งข้อมูลปฐมภูมิที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ กรุณาอย่าใช้ตัวเลขทั้งสองแทนกัน