วัตถุดิบแบบญี่ปุ่นสู่ตลาดโลก

“ลิ้นชักที่มีเฉพาะญี่ปุ่น” ที่ผลักดันคราฟต์จินและโชจู

คราฟต์จินของญี่ปุ่นกำลังเติบโตอย่างเงียบ ๆ แต่มั่นคง ตามสถิติของสมาคมผู้ผลิตสุราและเหล้าหวานญี่ปุ่น (Japan Spirits & Liqueurs Makers Association) ปริมาณการจัดส่งจินที่ผลิตในประเทศถึงราว 5.53 ล้านลิตรในปี 2024 ขยายตัวเกือบ 5 เท่าในรอบ 10 ปี เบื้องหลังคือการสร้างความแตกต่างแบบญี่ปุ่นโดยเฉพาะ ซึ่งใช้ “วัตถุดิบแบบญี่ปุ่น” อย่างยูซุและซันโช

ตัวเลขที่บอกถึงการเติบโตอย่างเงียบ ๆ ของจิน

การเติบโตของจินไม่ใช่กระแสชั่วคราว จนถึงทศวรรษ 2010 ปริมาณการจัดส่งจินที่ผลิตในประเทศอยู่ที่ราว 1,200 กิโลลิตรต่อปี แต่ขยายตัวมากในช่วงปี 2020 ถึง 2022 และในช่วงหลังก็ยังเติบโตสองหลักต่อเนื่อง ทั้งผู้ผลิตรายใหญ่และผู้ผลิตอิสระต่างเข้าสู่ตลาดตามกันมา และมีการลงทุนในเครื่องกลั่นสำหรับจินโดยเฉพาะเพิ่มขึ้น

เบื้องหลังที่ทำให้ตลาดจินขยายตัวง่าย ยังมีลักษณะด้านการผลิตด้วย จินไม่ต้องบ่มระยะยาวแบบวิสกี้ และใช้เวลาตั้งแต่เริ่มการผลิตจนถึงวางจำหน่ายสั้น ดังนั้นโรงกลั่นใหม่ก็เริ่มลงมือทำได้ง่าย และพัฒนาสินค้าที่คล่องตัวให้เข้ากับฤดูกาลและพื้นที่ได้

“ลิ้นชักวัตถุดิบญี่ปุ่น” ที่มีเฉพาะญี่ปุ่น

สิ่งที่กำหนดเอกลักษณ์ของจินคือ “โบทานิคอล” คือพืชที่ใช้แต่งกลิ่น ใช้จูนิเปอร์ (ผลของต้นจูนิเปอร์ยุโรป) เป็นฐาน แล้วสีสันเปลี่ยนไปตามสิ่งที่ซ้อนทับลงไป

สิ่งที่ผู้ผลิตญี่ปุ่นมีอยู่ในมือคือลิ้นชักที่ประเทศอื่นไม่มี ยูซุ ซันโช ซากุระ ชาเขียว ฮิโนกิ และชิโสะ ยิ่งไปกว่านั้น โรงกลั่นคราฟต์ในแต่ละท้องถิ่นเริ่มนำอุรุชิ ซึบากิ และคาสุที่เหลือจากการผลิตสาเก มาใช้เป็นวัตถุดิบแต่งกลิ่นด้วย พืชที่เก็บได้เฉพาะในพื้นที่นั้น สร้างจินที่ผลิตได้เฉพาะในพื้นที่นั้น การที่จินที่ใช้ชื่อภูมิภาคเป็นเอกลักษณ์ปรากฏขึ้นทั่วประเทศ ก็เพราะความลึกของ “ลิ้นชักแบบญี่ปุ่น” นี้

เส้นทางอีกสายของโชจู

แม้เป็น “สุรากลั่นของญี่ปุ่น” เหมือนกัน โชจูก็เดินทางต่างออกไปเล็กน้อย ขณะที่การบริโภคในประเทศชะลอตัวมานาน รัฐบาลก็จัดให้ฮงกากุโชจูและอาวาโมริเป็นสินค้าส่งออกเป้าหมายสำคัญ เคียงข้างสาเกและวิสกี้

จุดแข็งของโชจูอยู่ที่โคจิ โคจิที่ทำโดยให้เชื้อราโคจิเพิ่มจำนวนบนข้าวหรือข้าวบาร์เลย์เป็นต้น รองรับการหมักและเป็นฐานของกลิ่นรสและอูมามิของโชจู เป็นเอกลักษณ์ที่สุรากลั่นต่างประเทศไม่มี ในเดือนธันวาคม 2024 “การผลิตสุราแบบดั้งเดิม” ที่ใช้โคจิได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโก ในตอนนี้ที่โลกเริ่มมองเห็นคุณค่าทางวัฒนธรรมนั้น ก็มีการค้นหาวิธีใช้แบบใหม่ของโชจูในวงการค็อกเทลต่างประเทศด้วย

สิ่งที่ร่วมกันคือ “เอกลักษณ์ที่ออกมาได้เฉพาะจากผืนดินนั้น”

โบทานิคอลแบบญี่ปุ่นของคราฟต์จิน กับโคจิของโชจู ทั้งสองดูเหมือนแยกจากกัน แต่จุดแข็งที่ร่วมกันคือ “เอกลักษณ์ที่ออกมาได้เฉพาะจากผืนดินและวัฒนธรรมนั้น”

กล่าวกันว่าในตลาดต่างประเทศตอนนี้ ความสนใจกำลังเพิ่มขึ้นต่อสินค้าที่มีความเป็นท้องถิ่นและเบื้องหลัง มากกว่ารสที่เหมือนกันจากการผลิตจำนวนมาก วัตถุดิบแบบญี่ปุ่นและโคจิ จะเป็นองค์ประกอบสำคัญในการเล่าเสน่ห์และเบื้องหลังของสุรากลั่นจากญี่ปุ่น กระแสที่โรงกลั่นญี่ปุ่นเริ่มได้รับการยอมรับบนเวทีโลก น่าจะกลายเป็นบริบทสำคัญในวงการสุราและอาหารของกรุงเทพฯ แห่งนี้ด้วย

This article is intended solely to explore the distillation craft and cultural context of Japanese craft gin and shochu, and does not aim to promote or encourage the consumption of alcohol. / บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับเทคนิคการกลั่นและบริบททางวัฒนธรรมของจินคราฟต์และโชจูของญี่ปุ่นเท่านั้น มิได้มีเจตนาเพื่อส่งเสริมหรือโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สำหรับผู้มีอายุ 20 ปีขึ้นไป โปรดดื่มอย่างรับผิดชอบ

Related Articles

“วันที่เปลือกหอยนางรมจิโกเซ็นเข้าสู่จิน” / “แด่บาร์ในกรุงเทพฯ ที่กำลังมองหา “สิ่งที่จะมาแทนที่วิสกี้” ｜ คู่มือเชิงปฏิบัติว่าด้วยทางเลือกอย่างคราฟต์จินญี่ปุ่น” / “ขณะที่ตลาดสุราโลกชะลอตัว จินญี่ปุ่นกลับเติบโตสวนกระแส ｜ IWSC 2026 สะท้อนการเปลี่ยนผ่านของมาตรฐานการประเมินระดับสากล”