ในโลกไวน์ที่หดตัว คุณค่าจะไปทางไหน

การเปลี่ยนผ่านเชิงโครงสร้างที่สะท้อนจากตัวเลขเบื้องต้นปี 2025 ของ OIV

ปริมาณการผลิตไวน์ของโลกอยู่ในระดับต่ำเป็นประวัติการณ์ติดต่อกัน 3 ปี ตามตัวเลขเบื้องต้นของปี 2025 ที่ OIV (องค์การระหว่างประเทศว่าด้วยองุ่นและไวน์ องค์กรระหว่างประเทศที่รวบรวมข้อมูลการผลิตและการบริโภคของแต่ละประเทศ) ประกาศ ปริมาณดังกล่าวอยู่ในกลุ่มที่น้อยที่สุดของศตวรรษนี้ โดยปกติแล้วนี่คือตัวเลขที่ทำให้ต้องเตรียมใจว่า “ไวน์จะไม่พอ” แต่ OIV มองว่าไม่ต้องกังวลเรื่องการขาดแคลน เหตุผลเรียบง่าย คือความต้องการเองหดตัวมากกว่าปริมาณการผลิตที่ลดลง

ทั้งการผลิตและการบริโภค ลดลงต่อเนื่องปีต่อปี

ปริมาณการบริโภคไวน์ของโลกในปี 2025 ลดลง 2.7% จากปีก่อน ซึ่งเป็นการลดลงต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 จุดสูงสุดของการบริโภคอยู่ที่ปี 2007 หลังจากนั้นลดลงอย่างช้า ๆ และเร่งขึ้นตั้งแต่ปี 2021 รายชื่อประเทศผู้ผลิตไม่เปลี่ยนมากนัก เพียงสามประเทศคืออิตาลี ฝรั่งเศส และสเปน ก็คิดเป็นเกือบครึ่งหนึ่งของการผลิตของโลก และทั้งสหภาพยุโรปคิดเป็นราว 6 ส่วนใน 10

ระดับการหดตัวแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ ในส่วนของการบริโภคที่ลดลงทั่วโลกปี 2025 หนึ่งในสามมาจากการลดลงของอิตาลีประเทศเดียว อีกกรณีที่เป็นสัญลักษณ์คือจีน ประเทศที่เคยถูกเรียกว่า “ความหวังของตลาดไวน์” มีการบริโภคลดลงเหลือต่ำกว่าครึ่งในรอบ 5 ปีนับจากปี 2020 เบื้องหลังคือปัจจัยเชิงโครงสร้างที่ยากจะย้อนกลับ เช่น การเปลี่ยนผ่านระหว่างรุ่น การเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิต และสภาพเศรษฐกิจที่ยากลำบาก

ไร่องุ่นกำลังหายไปอย่างเงียบ ๆ

อีกสิ่งที่มองข้ามไม่ได้คือการหดตัวของไร่องุ่นเอง พื้นที่ไร่องุ่นของโลกถึงจุดสูงสุดในปี 2002 และลดลงอย่างต่อเนื่องเกือบตลอดมาตั้งแต่นั้น ความเสียหายจากสภาพอากาศแปรปรวน เช่น น้ำค้างแข็ง ภัยแล้ง และฝนตกชุกต่อเนื่อง รวมถึงโรคพืช ก็สร้างความเสียหายรุนแรง นอกจากนี้ ในฝรั่งเศสและสเปน “การถอนต้นองุ่น” ก็ดำเนินไปภายใต้การสนับสนุนของรัฐบาล กล่าวคือ เป็นความเคลื่อนไหวที่ถอนต้นองุ่นในไร่ที่ไม่คุ้มทุนออก หากไม่ลดการผลิต การผลิตล้นเกินและราคาตกต่ำก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ การตัดสินใจเช่นนั้นกำลังเขียนแผนที่ของไร่องุ่นขึ้นใหม่

หากดูเพียงตัวเลข นี่ดูเป็นเรื่องราวของการหดตัวและการถอยหลัง แต่เมื่อถอยมามองกว้างขึ้นอีกขั้น ก็จะเห็นภาพที่ต่างออกไป

แม้ปริมาณลดลง คุณค่าก็ไม่หายไป

เหตุผลที่ OIV ยืนยันได้ว่า “ไม่ขาดแคลน” คือสต็อกที่สะสมไว้ตามที่ต่าง ๆ ชดเชยการผลิตที่ลดลงได้ กล่าวคือไวน์ของโลกไม่ได้ขาด แต่กำลังถูก “ปรับให้เหมาะสม” ในขณะที่ปริมาณหดตัว

และท่ามกลางการหดตัว ตลาดกลับเอนเอียงไปทางมูลค่าเพิ่มสูง หากดูไวน์ที่ส่งออกตามปริมาณ สปาร์กลิงไวน์มีราว 1 ส่วนใน 10 แต่สัดส่วนในมูลค่าส่งออกมีเกือบหนึ่งในสี่ มูลค่าส่งออกไวน์ของโลกมีขนาดถึงระดับที่เปรียบเทียบกับกาแฟ ช็อกโกแลต และแม้แต่นาฬิกาหรู หากดูเพียงปริมาณ ไวน์เป็นเครื่องดื่ม แต่หากดูที่คุณค่า ไวน์ยืนอยู่ฝั่งสินค้าเพื่อความพึงใจและสินค้าทางวัฒนธรรมอยู่แล้ว

ตลาดที่เติบโตก็มีอยู่บ้างแม้เพียงเล็กน้อย ตัวอย่างเช่นญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศที่การบริโภคเพิ่มขึ้น (ในปี 2025 เพิ่มขึ้น 6.8% จากปีก่อน) ในขณะที่โลกลดปริมาณ ความเคลื่อนไหวที่กลับมาตั้งคำถามว่า “จะเลือกอะไร เพราะอะไร” ก็ค่อย ๆ แผ่ขยายอย่างเงียบ ๆ

ยุคที่ “เล็กแต่เปล่งประกาย” กลายเป็นเรื่องปกติ

สิ่งที่การเปลี่ยนผ่านเชิงโครงสร้างนี้ชี้ให้เห็น คือจุดศูนย์ถ่วงของตลาดไวน์กำลังย้ายจาก “สิ่งที่ถูกบริโภคเป็นปริมาณ” ไปสู่ “ขวดที่ถูกเลือกด้วยเหตุผล” ผู้ผลิตคัดสรรไร่ให้เหลือน้อยลง ผู้ดื่มลดจำนวนขวดลง สิ่งที่เหลืออยู่คือขวดที่มีเรื่องราวและถ่ายทอดเอกลักษณ์ของผืนดินได้

เมื่อมองจากฝั่งที่ทำงานนำเข้าและคัดเลือกไวน์ในกรุงเทพฯ แกนของงานก็ย้ายจาก “ซื้อขายปริมาณมาก” ไปสู่ “เลือกและถ่ายทอด” ในช่วงที่ไร่องุ่นของโลกกำลังหดตัวนี้เอง คุณค่าของการส่งมอบอย่างประณีต ทั้งปรัชญาของผู้ผลิตและเอกลักษณ์ของผืนดินเบื้องหลังไวน์หนึ่งขวด จึงยิ่งสูงขึ้น การหดตัวไม่ได้แปลว่าเสื่อมถอยเสมอไป บางทีนี่อาจเป็นกระบวนการที่ไวน์กำลังกลับไปเป็น “สิ่งพิเศษ” อีกครั้ง

This image accompanies an article exploring global wine market trends and the cultural context of wine. It does not aim to promote or encourage the consumption of alcohol. / ภาพนี้ประกอบบทความที่นำเสนอแนวโน้มตลาดไวน์ของโลกและบริบททางวัฒนธรรมของไวน์ มิได้มีเจตนาส่งเสริมหรือโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สำหรับผู้มีอายุ 20 ปีขึ้นไป โปรดดื่มอย่างรับผิดชอบ

Related Articles

“ไวน์บอร์โดซ์ที่ลำบาก ไม่ได้เป็นเพราะเศรษฐกิจตกต่ำ” / “การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศพลิกโฉมแผนที่โลกไวน์ ｜ วิกฤตของแหล่งผลิตดั้งเดิมและ “การขยายตัวสู่ทิศเหนือ” ที่ตั้งคำถามถึงความหมายของ Terroir” / “ครึ่งศตวรรษหลัง “การตัดสินแห่งปารีส” ｜ เจ้าของชาวญี่ปุ่นในนาปาผู้ถอนรากเถิงสวนองุ่นที่เริ่มออกผล” / “ปริมาณนำเข้าทรงตัว มูลค่านำเข้าเพิ่มขึ้น 13.71%｜อ่านสถิตินำเข้าไวน์ของไทยอย่างไร”